1. YAZARLAR

  2. Yılmaz Sandıkçı

  3. Bu Nasıl Teşvik Anlayışı?
Yılmaz Sandıkçı

Yılmaz Sandıkçı

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Bu Nasıl Teşvik Anlayışı?

A+A-

Siz de duymuşsunuzdur, bazen sanayiciler “Varsın devlet teşvikleri vermesin ama yeter ki şu bürokrasi ve görünmez engelleri kaldırsın” derler. İş dünyasına dahil olduğum 1989 yılından beri teşviklerle uzun süre haşır neşir oldum. Nice teşvikler gördük, kullandık, kullandırdık. Bir dönem en hızlı teşvik danışmanları arasında anıldı adımız. Zamanla ekonomideki gelişmelere paralel olarak teşvik anlayışı da değişti, teşvikler de değişti. Gelişen iş adamlarımızın bakışı değişti. Bizim de kendi adımıza, devlet teşviklerine olan ihtiyacımız kalmadı ama yine de uygulamaya ilişkin kulağımız delik, teşvik lafını duyunca dinlemek, konuşmak ve yorumlamak gereği duyuyoruz. İhracatı desteklemek için katalog bastırma desteğinden, web sitesi desteğine, fuara katılma desteğinden, tanıtım desteğine birçok konuda teşvikler veriyor devletimiz. Birçok firma da bundan yararlanıyor. Tam da bu yararlanıyor kelimesine gelince biraz duruyorum, kim yararlanıyor? Desteklerin hedefindeki sanayi şirketleri diyor olabilirsiniz. Maalesef hayır, görüntü öyle ama gerçek öyle değil. 
***
Bizzat yaşadığım şu örneği anlatarak izah etmeye çalışacağım. Bendeniz de bir ihracat erbabı olarak yoğun şekilde yurt dışı pazarlarında çalışıyorum ve elbette tanıtım için bir takım harcamalarım oluyor. 2008 yılında, B2B sınıfında uluslararası bir internet arama sitesine üye oldum ve cebimden bin 100 lira ödeme yaptım. Aldığım sonuçlara göre, sonraki sene tekrar etmedim üyeliğimi. Yaklaşık 2 yıl sonra bu web sitesinden aradılar beni, İstanbul’da bir firma Türkiye temsilcisi olmuş. Beni siteye tekrar üye olmaya davet ediyor. Fiyatını sordum, ama cevap olarak öncelikle, web sitemiz devlet teşvikleri kapsamına girdiği için yapacağınız ödemenin yüzde 70’ini devletten geri alabileceğime dikkat çektikten sonra fiyatımız 5 bin 200 lira dediler. Ne? Anlamadım, ben bu siteye bin 100 lira vermiştim, hadi zaman geçti diyelim, şimdi bin 500 lira vereyim ama 5bin 200 lira de nereden çıkıyor? diye sorunca, karşıdaki bitirim satıcı(!) kardeşim ‘Haklısınız zaten sizin cebinizden sadece bin 560 lira çıkacak, kalanı devlet ödeyecek’ diyerek açıklama yaptı. Hizmetin ederi bu kadar zaten, devletten alacağın 3 bin 640 lira avanta(!), haram. Affınıza sığınarak ben biraz ağzımı bozdum ve telefonu kapattım. Devlet bu teşvikleri sanayiciye mi veriyor, yoksa bu hizmetleri sanayiciye sunduğu için aracılara mı? diye ek bir soru ürettim. Hayır hayır böyle bir teşvik mantığı tüyü bitmedik yetimin hakkını yemektir diye konuyu kapattım kendi dünyamda. Yurt dışında metrekaresi 200-300 dolar olan fuar alanı fiyatları 400-700 dolar seviyesine çıktı bu teşviklerden sonra.
***
Bir fuara gitmeye veya işini geliştirmek için bir takım dış hizmetlere ihtiyaç duyan sanayici zaten bir bütçe ayırıyor bu harcamalar için ama iş tam da burada başlıyor. Bunu bilen fuarcılar veya B2B web sitesi satıcıları veya eğitim danışmanları, ise teşvik avantajını kendi lehine çevirme konusunda oldukça mahir bir yol izliyorlar. Faydası olmuyor diyemeyiz elbette, mutlaka bu tür desteklere ihtiyaç duyan ve faydasını gören sanayici kardeşlerimiz de vardır. Ama bu tür uygulamaları piyasa gerçekleri içinde değerlendirmek gerekir. Web sitesi yapımı için 3 bin dolar destek veriyordu KOSGEB bir zamanlar, “Ya web sitesinin ne olduğunu bilmiyorsunuz ya da 3 bin doların ne kadar büyük bir para olduğunu” dedik ve bu hataya dikkat çekmek için “Bedava web siteniz bizden” diyerek bir kampanya yaptık 2004 yılında. Evet, firma vardır 10 bin dolara da web sitesi yaptırır ama bu tür teşviklerin kapsamındaki firmaların işini görecek web sitesi ben diyeyim 300 dolar, siz deyin 500 doları geçmemesi gerekir. Benzeri şekilde elemanların eğitimi için de devlet destek veriyor. Bu hafta fark ettiğim kadarı ile 450 lira olan Akreditif eğitimleri bin 200 liraya çıkmış, ama korkmayın yüzde 70’ini devletten geri alıyormuşsunuz. Üzülüyoruz sadece. Bazı sanayici ve işadamı arkadaşlar bir yemekte veya bir hafta sonu kaçamağında bilmem kaç dolar hesap ödediklerini filan konuşurlar, hava atarlar. Acaba diyorum bu adamların devletin vereceği web sitesi veya eğitim desteğine mi ihtiyaçları var yoksa kar mı biliyorlar bedavadan bu paraları? Her şeyi devletten beklemeyelim derken, bunlara kadar düşen işadamlarının da payını vermek lazım bence; işadamı bile demek istemiyorum “Devletin malı deniz, yemeyen domuz” zihniyetinde olanlara.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.