Osman Nevres Yılmazlar

Osman Nevres Yılmazlar

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Deniz Hıyarı

A+A-

Denizlerin Çöpçüsü: Deniz Hıyarı (Deniz Patlıcanı)

Deniz hıyarları, derisidikenliler sınıfından omurgasız hayvanlardır. Vücutları, ağızla anüsten geçen eksen istikametinde uzamış olup, hıyara benzerler. Ağız ve anüs karşılıklı iki uca yerleşmiştir. Diğer derisidikenlilerden, kutuplar yönünden geçen eksenin uzamasıyla farklılaşmıştır. Bu uzama hayvanın yan yatmasına sebep olur. Ağız çevresinde çelenk şeklinde 10-30 kadar duyu, dokunma ve av yakalamaya yarayan dokungaçları vardır. Genellikle 3–27 cm boyundadırlar. 60 cm uzunlukta olanları da vardır. 900 kadar türü bilinmektedir.

Denizlerin kıyılara yakın sığ yerlerinde rastlanır. Hidrolik bir sistemle (Ambulakral) tüp ayaklarla yavaş hareket ederler. Tüp ayaklarını duyu organı olarak da kullanırlar. Tüp ayakları olmayan deniz hıyarları diplerde U şeklindeki oyuklarda yaşarlar. Solunumları vücut boşluğunda uzanan bir çift su akciğeri veya solunum ağacı denen organlarla sağlanır. Kendilerini yenileme özelliğine sahiptirler. Yumurtlayarak ürerler, erkek ve dişilerinin şekli birbirine çok benzer. Bazıları çift cinsiyetlidir.

Esnek hareketli dokunaçlarıyla (Tentaküller) yakaladıkları plankton ve çamurlardaki organik maddelerle beslenirler. Çeşitli renklerde veya cam gibi saydam olanları da vardır.

Tehlikeyle karşı karşıya kaldıklarında etkileyici stratejiler uygularlar. Bazı türler beyaz bir tubül salgılayarak avını hareketsiz bırakabilir. Yerliler bu tubülü sağarak resif ayakkabılar ve sargı bezi yapar.

Diğer etkileyici özelliği ise midelerini anüslerinden çıkarıp, bulunduğu çevreyi toksik bir çorbaya bular. Ortalama bir akvaryum dolusu balığı öldürebilir fakat kendi de ölür. Bazı türler kendilerini futbol topu kadar şişirebilir, bazıları ise su püskürterek çakıl taşı gibi görünebilir.

En önemli özellikleri ise, vücutlarının her yanındaki yakalama kollajeni adlı yapı sayesinde kendini sıvıya dönüştürme becerileridir. Sıvı haldeyken küçük çatlaklardan geçebilir ve tekrar eski haline dönebilirler.

Deniz hıyarı yenir mi?

Deniz hıyarı, Uzakdoğu mutfağının çok lezzetli yiyeceklerinden kabul ediliyor. Güneydoğu Asya ve Avustralya sahil insanları deniz hıyarlarını deniz suyunda pişirip, kurutur. Yeneceği zaman tatlı suda kaynatıp, özellikle çorbasını yaparlar.

Denizlerin Çöpçüsü yok edilirse…

Deniz hıyarı kirliliği yiyerek besleniyor. Bir deniz hıyarı günde 350 kilogram yılda 120 ton kumu ağır metallerden arındırır. Deniz çayırlarını temizler. Deniz tabanını santim santim tarayarak havalandırır.

Deniz hıyarının kilosu 150 Dolardır.

Maalesef Uzakdoğu mutfağında çok sevilen bir yemektir. İhracatı Çin, Japonya, Güney Kore, Singapur’a ihraç ediliyor. Lüks restoranların menülerinde yer alıyor. Bambu Filizi, taze zencefil, turp ve bıldırcın yumurtasıyla pişiriyorlar. Çorbası da yapılıyor. Kozmetikte de kullanılıyor. Afrodizyak etkisi vardır.

Avlanması Yunanistan’da yasak. Tarım Bakanlığı izin vermiş bizde serbest.  Marmara Denizinde şakır şakır deniz hıyarı avlaması yapılmış. Tekirdağ, Çanakkale, Erdek Gemlik, Mudanya, Şarköy ve Marmara Ereğlisi’nde adeta nesli kurutulmuş.

Marmara Denizi’nde nereden çıktı bu deniz salyası (müsilaj)?

Hem denizi kontrolsüz şekilde atık suları arıtmadan vererek kirletiyoruz. Hem denizin çöpçüsü deniz hıyarının avlamasına izin verip yok ediyoruz. Deniz hıyarı avının yasaklanması ve iyi denetlenmesi kaçınılmazdır. Hesapsızca doğaya bu kadar saldırmanın cezasını çekiyoruz.

Hoşça kalın.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.