1. YAZARLAR

  2. İsmail İkiz

  3. Dönerse Benimdir
İsmail İkiz

İsmail İkiz

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Dönerse Benimdir

A+A-

“Bilginin efendisi olmak için çalışmanın uşağı olmak şarttır.”

Honore de Balzac

***

Osmanlı Devleti’ni dışarıya hammadde satan ve dışarıdan mamul satın alan bir devlet hale getiren sürecin başlangıcı 1820’lerde altın çağını yaşayan sanayi devrimidir. Sanayi devriminin başlangıcı ise buharlı makinelerin üretim aşamalarında kullanılmaya başlamasıdır. Sanayi devrimi sonucu ortaya çıkan Avrupa’nın ham madde ve pazar sorunu da buharlı gemilerle yapılan çalışmalar sonucu hafiflemiştir. Yani ortaçağ Avrupa’sını teknoloji merkezi haline getiren akışın en önemli etkenlerinden biri buhar sisteminin kullanış şekilleridir.  

Richard Trevithick, 1797 yılında sanayi devriminin başladığı ülke olan İngiltere’de yüksek basınçlı buhar makinesini, 1804 yılında ise ilk buharlı lokomotifi yaptı. Buhar makinelerinin temeli buhar türbinleridir. Geleneksel teknoloji tarihçileri buhar türbininin tasvirini 1629’da ilk kez yapacak olanın İtalyan Giovanni Branca olduğunu söyler.

Osmanlı astronomu ve mühendisi olan Takiyüddîn El Râşid, 1546 tarihli et-Turuku's-Seniyye fî'l-Âlâti'r-Rûhâniyye (Otomatlar Üzerine Önemli Metodlar) eserinin 6. bölümünde benzer bir otomattan bahsetmiştir. Takiyüddîn El Râşid Batının ilk buhar türbini çiziminden dahi 80 yıl önce buharlı bir düzenek üzerinde çalışmıştır. Fakat bu düzenek biraz değişik bir amaç için kullanılacak şekilde tasarlanmıştır. Bu düzenek buharın pervanelerine vurması yoluyla şişi çevirerek etin dengeli ve sürekli pişmesini sağlayacak bir döner şişi sistemidir. Ünlü bilgin belki o günün şartları dolayısıyla buhar sistemini bir yemek düzeneğinde gösterdi belki de buhar sistemini bir makinede kullanmak aklına dahi gelmedi. Bu açıdan bakıldığında döner sevgimiz biraz ağır basmış gibi görünmektedir. Yani yüzyıllar evvelinde de “Dönerse benimdir” denmiştir.

Şaka bir yana Takiyüddîn El Râşid devrinin çok büyük bir bilginidir, bu çalışmadan başka pek çok üst düzey çalışmaları vardır. Takiyüddin El Râşid, astronomik çalışmalarda ondalık kesirlerin kullanılmasını geliştirerek, trigonometriye ve astronomiye ilk defa tatbik etmiştir. Ayrıca bunlara uygun sinüs ve tanjant tabloları ile zicler hazırlamıştır. Mekanik saatler üzerinde durup, dakika taksimatından söz etmiş ve saati gözlemlerinde bir astronomi aracı olarak kullanmış, ekliptik ve ekvator arasındaki 23˚ 27’lık açıyı, 1 dakika 40 saniye farkla 23˚ 28’ 40” bularak ilk defa gerçeğe en yakın doğru dereceyi hesaplamıştır.

***

“Yeryüzündeki şartların düzelmesi, sadece bilimsel buluşlardan çok ahlaklı bir yaşama düzeninin gerçekleşmesine bağlıdır.”

Albert Einstein

 

Kültür Sanat Günlüğü

*”Hiç Kimsenin Öyküsü” adlı tiyatro oyunu 16,17 ve 18 Kasım günlerinde Konya Devlet Tiyatrosu Sahnesinde sanatseverlerin beğenisine sunulacak.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.