1. YAZARLAR

  2. Tankutalp Altunsoy

  3. KURTULUŞ SAVAŞI VE İÇ İHANETLER-2
Tankutalp Altunsoy

Tankutalp Altunsoy

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

KURTULUŞ SAVAŞI VE İÇ İHANETLER-2

A+A-

Ali Galip’in kongreyi

engelleme girişimi

 

Damat Ferit Sadrazamlığındaki Hürriyet ve İtilaf Fırkası Hükümeti, İngiltere ile iyi ilişkiler kurularak saltanatın sürdürülebileceğini düşünüyordu. Kendisini Mirlivalığa yükselteceği sözünü vererek, Ali Galip’e; Sivas Kongresi'nin yapılmasını engellemeye ve Mustafa Kemal Paşa'yı ortadan kaldırmaya, Heyet-i Temsiliye ve Millî Mücadeleyi durdurtmaya çalıştığı girişim. Bu olaya Elazığ Valisi Ali Galip’in yanı sıra Malatya Mutasarrıfı Halil Bey, sürecin başından beri bu olayın planını yapan İngiliz istihbarat Binbaşısı Covbertin Noel ve Kürt Teali Cemiyeti'nin kurucularından olan Kürt aşiret reislerinin oğulları da katılmıştır.’’

Ali Galip, 1871 yılında Kayseri’de dünyaya gelmiş, 1 Mart 1895 yılında Harp Okulunu, 12 Ocak 1897 tarihinde Harp Akademisini tamamladıktan sonra Süvari Kurmay Yüzbaşı olarak orduya katılmıştır. 2 Mart 1900 yılında kolağası 24 Eylül 1901 tarihinde binbaşı ve 5 Temmuz 1908 tarihinde yarbaylığa yükselmiştir. Ali Galip, 12 Eylül 1901 tarihinde Yıldız Sarayı'nda Fehime Sultan ile evlenip, Sultan ikinci Abdülhamit’in düğün hediyesi olan yalıda bir eli balda bir eli yağda yaşarken, evlilik dışı küçük kaçamakları sebebiyle, Fehime Sultan ile evliliği, 1908’de boşanma ile sonlandı. Yarbay rütbesinde, saray torpili ile alay komutanlığı görevini yaparken, görevden alınmış ve ordudan ayrılmıştır. Bu olay bizim Osmanlıcı tarihçiler tarafından istifa ederek ayrıldığı yönünde aktarılmıştır. İşin aslı ise benim anlattığım şekilde görevden el çektirilmiştir.

5 Nisan 1912 yılında Kayseri’den bağımsız milletvekili seçilmişse de bu meclisin ömrü kısa olduğu için milletvekilliği 23 Temmuz 1912 tarihinde sona ermiştir. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra 4 Mart 1919 tarihinde Sadrazam olan Damat Ferit, İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Robbeck ile millî kuvvetlerin durdurulması için anlaştı. İngilizlerin desteği ve onayı ile millî direnişi kırmak için Hilafet Ordusu kuruldu, emri altında ki Şeyhülislama Kuvâ-yi Milliyecilerin öldürülmelerinin farz olduğunu belirten fetva çıkarttırdı ve tüm Anadolu’ya dağıttı. Anadolu’da Türk Kurtuluş hareketinin ateşlenmeye başladığı dönemlerde kayıtlı belgelerle görüyoruz ki, İstanbul hükümetine bağlı din adamları Milli Mücadelenin karşısında yer almışlar.

Mustafa Kemal’in, 9. Ordu Müfettişi olarak,  22 Haziran 1919 tarihinde imzaladığı Amasya genelgesinde:

‘’İstanbul Hükumetinin düşman devletlerinin baskısı altında olduğu; milleti, yine kendisinin azim ve kararlılığının kurtaracağı belirtilmekteydi.’’

Amasya Genelgesi, ulusal egemenliğe dayanan, tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini oluşturan ilk kuruluş belgesi olması nedeniyle Türk tarihinde oldukça öneme sahiptir. İlk kez ulusal egemenlikten bahsedilmiş ve Bir ihtilal bildirisi niteliği taşımaktadır, çünkü İstanbul Hükümeti'ni hiçe saymakta, hükümetin düşman devletlerin esiri olduğunu söylemekte ve milleti yine milletin kendisinin azmi ve kararlılığının kurtaracağını söylemektedir. Benim anladığım ve anladığım yoruma döktüğüm şekliyle, bu genelgeyle Anadolu’da Türk Kurtuluş hareketi Mustafa Kemal eliyle ateşlenmiştir. Mustafa Kemal’i yaptığı devrimlerle halkın nazarında Atatürkleştiren ilk adımıdır.

Gizlice yayınlanan fakat muhtemelen sızdırılan Amasya Genelgesinden sonra Hükümet, idari bir tasarruf görüntüsü altında Mustafa Kemal Paşa'nın görevini bırakarak derhal İstanbul'a dönmesini istedi. Böylelikle Türk Kurtuluş Hareketini daha başlamadan sona erdireceklerdi. Ancak Mustafa Kemal bu çağrıyı dinlemedi.

Amasya Genelgesinde alınan kararlardan en önemlisi de Sivas'ta bir kongre toplanmasıydı. Mustafa Kemal Paşa, arkadaşları ile birlikte yazdığı Amasya Genelgesi'ni Anadolu'daki bütün askeri birlik komutanlıklarına ve valilere göndermişlerdi. Amasya Genelgesi, bir bakıma artık İstanbul Hükümeti ile iplerin koptuğu manasındaydı. Mustafa Kemal Paşa, hükûmet onu azletmeden askerlikten ve 9. Ordu müfettişliğinden istifa etti ve kendi deyimiyle Sine-i Millet'e döndü.

  1. Ordu Müfettişliğinden istifa etmiş eski bir subay, Sade bir delege olarak katıldığı Erzurum Kongresi'nde başkan seçilen Mustafa Kemal, yine Erzurum Kongresi'nde bulunan, manda ve himayeyi çözüm olarak gören, büyük devletlerin işgaline karşı koymanın imkânsız olduğunu düşünen delegeleri düşüncelerinden vazgeçirdi. Böylelikle, İstanbul hükûmetinin otoritesine meydan okuyan Temsilciler heyetinin seçilmesine ve Karadeniz ve Doğu Anadolu’da kurulmuş Müdafaa-i Hukuk derneklerinin Doğu Anadolu Müdafaa-i hukuk Cemiyetleri adı altında birleştirilme kararının yazılmasında etkili oldu ve Kendisi de başkan olarak imza attı.

Müdafayi Hukuk ve Reddi İlhak Cemiyetleri ile bunları bir araya getiren ve örgütleyen Mustafa Kemal'in engellenmesi İngilizlerin, İstanbul Hükümetin den ilk isteğiydi. İngilizler, Millî Kuvvetlerin zaman geçtikçe güçlenerek kendi himayelerinde bulunan boğazları, Musul ve Kerkük'ü geri alacağından endişe ediyordu. Gelişmeler üzerine, Dahiliye Nazırı Adil Bey daha önceden sarayda damat olarak tanıdığı, Ali Galip ile 1 Eylülde Sivas'a vali olarak gitmesi konusunda pazarlık yaptı. Ali Galip'in oradaki görevi Doğu vilayetlerinde kargaşa çıkarmaya çalışanların kışkırtmalarını engellemek ve karşı koyanları yakalamaktı. 3 Eylül 1919 tarihinde Dahiliye Nazırı Adil Bey ve Harbiye Nazırı Süleyman Şefik Paşa Ali Galip Bey'e bir emirname verdiler. Bu emirname bölgede bulunan ve Mustafa Kemal Paşa'nın birinci dünya savaşında yavaş yavaş oluşturduğu istihbarat teşkilatının çalışmaları ile 7 Eylülde Mustafa Kemal Paşa'nın eline geçti. Emirde Ali Galip'in bölgedeki Kürt aşiretlerinden güvenilir 100-150 silahlı süvari toplayıp Sivas'a gitmesi ve toplantıya meydan vermemesi isteniyordu.

Yarın devam edeceğiz

 

 

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.