1. YAZARLAR

  2. Sezen Talip Demir

  3. Osmanlı Devleti Mutfak Kültürü-1
Sezen Talip Demir

Sezen Talip Demir

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Osmanlı Devleti Mutfak Kültürü-1

A+A-

Türklerin yemek kültürü oldukça eski yıllara dayanır.

Neredeyse 700 yıl egemenliğini sürdürmüş olan Osmanlı Devleti'nin geniş bir mutfak kültürüne sahip olduğu aşikâr. Günümüzde diziler sayesinde gündeme gelen ve merak konusu uyandıran bir yaşama sahip olan saray mutfağından bahsetmek gerek elbette.

Öncelikle Osmanlı mutfağını bir mutfağa benzetmek gerekirse en yakın duran olarak Halep Mutfağı, dolayısıyla Suriye Mutfağı diyebiliriz. Elbette hala Osmanlı'ya ait yemek kültürünün izlerini biz de taşıyoruz ama genel hatlarıyla belirtmek gerekirse Suriye mutfağı daha baskın.

Saray ve mutfak sistemine gelirsek saray mutfağının her bölümünü özetlemek yerine merak konusu olan bölümlerine kısaca değinmek daha sağlıklı olur. Matbah-ı Âmire denilen yer Fatih Sultan Mehmet döneminde 1475-1478’de yaptırılmış. Padişaha ait yemekler kuşhane mutfağında, divan vezirleri ve harem halkı için yemekler has mutfakta, haremin üst seviyeli kadınları için Valide Sultan Mutfağı'nda yapılırdı.

***

Mutfakta çıkma denilen bir terfi sistemi mevcuttur bu dönemde. En yüksek mertebede baş aşçı bulunur ve buna bağlı kalfalar ve daha sonra bölük başları ve şagirtler gelirdi. Mutfaktan mezun olanlar daha yukarı çıkacak kabiliyette ise Enderun mektebine, çıkamayacak durumda iseler dışarı çıkıp taşra çıkma denilen isimle anılır ve iş görürlerdi. Ayrıca Osmanlı Mutfağı kültürünü bolca benimseyen Bolululara rağmen yapılan son araştırmalar ile Nevşehirlilerin daha öncesinde Saray mutfağında hakimiyeti olduğu biliniyor. Fakat yeniçeri isyanlarında adları olaylara karışan Nevşehirliler uzaklaştırılıp yerini Bolular doldurmuştur.

Osmanlı Devleti'nde şimdiye nazaran koyun eti sığır etinden daha çok tercih edilirdi. Hatta kendini geliştirmiş bir devlet adamının Osmanlı Devleti'nde kebapçılarda sürekli sığır eti kullanılmasından dolayı midelerinin bozulması gibi serzenişlerde bulunduğu bilinir. Son yapılan araştırmalar ile Osmanlı Devleti'nde keçi ve oğlağın da tüketildiği öğrenilmiştir. Tavuk eti yemekleri de çok tercih edilmemesiyle birlikte yaz aylarında tüketilen bir besindir.

***

Şimdilerde bizim de olduğumuz gibi ete düşkünlüğü ile bilinen bir toplum olan Osmanlılarda çok fazla et yemeği yenildiği hatta fazlaca et tüketip gut hastalığına yakalanan paşalara da sıkça rastlanmakta. Av hayvanları çok tüketilmemekle birlikte özellikle Kanuni Sultan Süleyman'ın yaklaşık iki bin kişi ile katıldığı meşhur av turlarında geyik ve çeşitli av kuşlarını avladığı biliniyor. Ayrıca elçiler için özel olarak hazırlanan ziyafetlerde kümes hayvanları ve çeşitli av kuşlarının beraber servis edildiği özel bir yemek de mevcut; buna dayanarak da misafirperverliğin Osmanlı'da ne denli önemli olduğu görülebilir.

Sonraki yazımızda devam edeceğiz…

 

 

 

 

 

 

 

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.