Konya'nın altındaki tehlike büyüyor mu? 704 obruk kayıt altına alındı!

Konya, sahip olduğu tarımsal üretim potansiyelinin yanı sıra yer altındaki jeolojik hareketlilikle de gündeme geliyor. Özellikle Konya Kapalı Havzası'nda yaşanan yer altı suyu kayıpları ve obruk oluşumları, bölgenin geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Yıllardır farklı ilçelerde ortaya çıkan obruklar, yalnızca tarım arazilerini değil, yerleşim alanlarının güvenliğini de gündeme taşıyor.

KONYA'DA 704 OBRUK TESPİT EDİLDİ

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından yürütülen Obruk Duyarlılık Haritası çalışmasında Konya, Karaman ve Aksaray'ı kapsayan Konya Kapalı Havzası'nda toplam 741 obruk kayıt altına alındı. Bu obrukların 704'ünün Konya'da, 29'unun Karaman'da, 8'inin ise Aksaray'da bulunduğu açıklandı. Konya'daki obrukların 390'ı kuyu tipi obruk olarak sınıflandırıldı. Kent genelinde 14 ilçede obruk oluşumu kaydedilirken, Karapınar 572 obrukla en fazla oluşumun görüldüğü ilçe oldu. Envanterde 354 obruğun hangi tarihte meydana geldiğinin bilinmediği de belirtildi.

OBRUK OLUŞUMLARI 2010'DAN SONRA HIZLANDI

AFAD envanterine göre Konya'da obruk oluşumları 2010 yılından sonra daha belirgin hale geldi. 2013 yılında 32, 2019 yılında 44, 2020 yılında 25 ve 2024 yılında 33 obruk kaydedildi. 2025 yılında 11, 2026 yılında ise eylül ayındaki envanter verilerine göre 4 yeni oluşum bildirildi. Uzmanlara göre obruk oluşumunda bölgenin jeolojik yapısı belirleyici unsurlar arasında bulunuyor. Yer altındaki çözünebilen kayaçların zamanla boşluklar oluşturması ve bu boşlukların üzerindeki zeminin dayanıklılığını kaybetmesi, çökmelere neden olabiliyor.

SADECE KURAKLIK DEĞİL, AŞIRI YAĞIŞ DA ETKİLİ OLABİLİYOR

Obruk oluşumlarının temel nedenleri arasında kuraklık ve aşırı yer altı suyu kullanımı gösteriliyor. Ancak uzmanlar, tehlikenin yalnızca yağış azlığıyla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık'ın değerlendirmelerine göre, kuraklık ve aşırı su kullanımı obruk oluşumuna uygun koşulları hazırlarken, kısa sürede gerçekleşen yoğun yağışlar ve suyun yer altına hızlı şekilde sızması da çökme sürecini tetikleyebiliyor. 2026'da Konya'nın Ilgın ve Seydişehir ilçelerinde meydana gelen obruklar da aşırı yağışların etkisini yeniden gündeme getirdi. Bu durum, obruk oluşumunun birden fazla faktörün etkisiyle gerçekleşebildiğini ortaya koydu.

TEHLİKEYİ AZALTMAK İÇİN NE YAPILMALI?

Uzmanlar, Konya Kapalı Havzası'nda yer altı su kaynaklarının korunmasının büyük önem taşıdığını vurguluyor. Tarımsal sulamada tasarruflu yöntemlerin yaygınlaştırılması, su tüketiminin denetlenmesi ve ruhsatsız kuyuların kontrol altına alınması, çözüm için öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor. AFAD'ın yürüttüğü duyarlılık haritası çalışmaları kapsamında obrukların konumları, çapları, derinlikleri ve çevresindeki jeolojik yapı inceleniyor. Saha ölçümleri, kuyu analizleri ve uydu görüntüleriyle desteklenen çalışmaların, riskli bölgelerin belirlenmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Konya'da kaydedilen 704 obruk, yer altı su kaynaklarının korunması ve jeolojik risklerin izlenmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Konya Ovası'nın geleceği açısından su yönetimi ve bilimsel izleme çalışmaları önemini koruyor.