Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin 25 yıllık ticaret dönüşümünü paylaştı

Ticaret Bakanlığı, AK Parti'nin kuruluşunun 25'inci yıl dönümü dolayısıyla Türkiye'nin son 25 yılda ticaret alanında geçirdiği dönüşüme ilişkin verileri paylaştı. Bakanlığın açıklamasında, 2001 yılından 2025 yılına kadar mal ve hizmet ihracatından gümrük işlemlerine, dijitalleşmeden e-ihracata, iç ticaretten ticaret müşavirliklerine kadar çeşitli alanlardaki gelişmelere yer verildi.
Bakanlığın açıklamasına göre, 2001 yılında 31,3 milyar dolar olan mal ihracatı 2025 yılında 273,3 milyar dolara yükseldi. Aynı dönemde hizmet ihracatı 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıktı. Mal ve hizmet ihracatı toplamı ise 2001 yılındaki 46,4 milyar dolar seviyesinden 2025 yılında yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.
Türkiye'nin hizmet ihracatının dünya ihracatındaki payının da 2001 yılında yüzde 0,89 iken 2025 yılında yüzde 1,28'e yükseldiği belirtildi. Türkiye'nin 2025 yılında 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası verdiği kaydedildi.

411 firma ve 443 marka TURQUALITY kapsamında

Açıklamada, Türkiye'nin markalaşma çalışmalarına da yer verildi. 2004 yılında hayata geçirilen TURQUALITY Destek Programı kapsamında 411 firma ve 443 markanın desteklendiği bildirildi.
2010 yılında hayata geçirilen UR-GE Proje Desteği kapsamında ise 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ'nin bir araya getirildiği belirtildi. Bugüne kadar 745 UR-GE projesinin destek kapsamına alındığı, firmaların 1.265 yurt dışı pazarlama faaliyeti ve 283 alım heyeti faaliyetine katıldığı aktarıldı.

Eximbank'ın şube sayısı 25'e yükseldi

Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasında ihracat finansmanına ilişkin verilere de yer verildi. Türk Eximbank'ın 2001 yılında 2 olan şube sayısının 2026 yılında 25'e yükseldiği, ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet verildiği belirtildi. Eximbank'ın 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi vereceği kaydedildi.
2021 yılında kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. aracılığıyla 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandığı bildirildi.
2024 yılında yeniden faaliyete geçirilen Türk Ticaret Bankası'nın ise 2026 yılı sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi vermesinin planlandığı belirtildi.
 

MERSİS'te 3,6 milyondan fazla aktif kullanıcı bulunuyor

2010 yılında devreye alınan Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ile şirketlerin ticaret sicili işlemlerinin elektronik ortama taşındığı aktarıldı. 21 Haziran 2026 itibarıyla sistemde 2 milyon 645 bin 609'dan fazla ticaret şirketi, ticari işletme ve bunların şubelerine ilişkin bilgi bulunduğu, aktif kullanıcı sayısının ise 3,6 milyonu aştığı ifade edildi. MERSİS kapsamında E-Belge, E-İlan, Genel Kurul Karar Modülü, Yönetim Kurulu Karar Modülü ve MERSİS Mobil uygulamalarının da kullanıldığı belirtildi. Gümrük işlemlerinde Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi'nin uygulandığı kaydedildi. Tek Pencere Sistemi'ne 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belgenin dahil edildiği bildirildi.

Kolay İhracat ve E-Kolay İhracat platformları kullanılıyor

Açıklamada, ihracatçıların hedef pazarlarını belirlemesine yönelik dijital platformlara da yer verildi. 2020 yılında hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu'nun ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgilerini sunduğu belirtildi. 2024 yılında devreye alınan E-Kolay İhracat Platformu'nun ise e-ihracata yönelik yapay zekâ destekli dijital danışmanlık merkezi olarak faaliyet gösterdiği kaydedildi. Platformda hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemlerine ilişkin hizmetlerin sunulduğu aktarıldı.

19 gümrük kapısı modernize edildi

Türkiye'de 19 karayolu gümrük kapısının modernize edildiği belirtilen açıklamada, Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gümrük kapılarının CCTV, X-Ray, Plaka Tanıma Sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldığı ifade edildi. Tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışlarının ise 1,4 milyon kullanıcının erişimine açık elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştirildiği kaydedildi.
4 bin 562 GTİP'te İlave Gümrük Vergisi uygulanıyor
Bakanlığın açıklamasında yerli üretim ve ticaret politikası savunma önlemlerine ilişkin veriler de paylaşıldı. 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda İlave Gümrük Vergisi uygulandığı belirtildi. 2026 yılının ilk beş ayında toplam 280 ticaret politikası savunma önleminin bulunduğu, önleme tabi ürünlerin ithalatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 gerilediği aktarıldı.
İç ticarette yetki belgesi uygulaması
İkinci el motorlu kara taşıtı, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sisteminin uygulandığı belirtildi. Haziran 2026 itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletmenin yetki belgesi aldığı kaydedildi. Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile taşıt ve taşınmaz ilanlarının doğrulanmasına yönelik uygulamaya geçildiği, Güvenli Ödeme Sistemi ile taşıt satış bedeli ve mülkiyetin eş zamanlı el değiştirmesinin sağlandığı belirtildi. Otomotiv piyasasında 6 ay 6 bin kilometre uygulaması ile ilan kısıtlamalarının da uygulandığı aktarıldı.

64 bin 190 parti ürün denetlendi

Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında 2011 yılında yüzde 32 olan güvensizlik oranının 2025 yılı sonunda yüzde 1 seviyelerine gerilediği belirtildi. 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürünün denetlendiği kaydedildi. 2018 yılında devreye alınan Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin ziyaret sayısının 7,5 milyonu aştığı bildirildi. Haksız fiyat artışları ve stokçuluk kapsamında bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürünün denetlendiği belirtildi. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında toplam 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandığı aktarıldı.

Lisanslı depolarda kapasite 14,4 milyon tona ulaştı

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Sistemi kapsamında 266 lisanslı depo şirketinin faaliyet gösterdiği ve toplam depolama kapasitesinin 14,4 milyon tona ulaştığı bildirildi. Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın 2019 yılında faaliyete başlamasından bu yana elektronik ürün senedi işlem hacminin 425 milyar lirayı aştığı belirtildi.

Ticaret müşavirlikleri 115 ülkede faaliyet gösteriyor

Türkiye'nin yurt dışı teşkilatının 2000'li yılların başında 50 ülke ve 62 merkezde 84 kadro ile faaliyet gösterdiği, 2026 yılında ise 115 ülke ve 170 merkezde 235 Ticaret Müşaviri ve Ataşesi ile hizmet verdiği kaydedildi. Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşeliklerinin 2025 yılında iş dünyasından gelen 247 bin 467 talebe yanıt verdiği, 12 bin 946 toplantı gerçekleştirdiği, 785 heyet organizasyonuna katkı sağladığı ve 1.278 fuar ziyaretinde bulunduğu belirtildi. "Müşavire Danışın" uygulamasını kullanan firma temsilcisi sayısının 66 bin 540'a ulaştığı aktarıldı.

Yeşil dönüşüm desteği

2024 yılında devreye alınan Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderlerinin 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar desteklendiği belirtildi. Haziran 2026 itibarıyla 166 firmanın destek kapsamında bulunduğu kaydedildi.

Ticarette yeni dönem hedefleri

Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasında yeni döneme ilişkin hedefler de sıralandı. Bu kapsamda KOBİ'lerin yapay zekâ destekli dijital dönüşümünün hızlandırılması, e-ihracat kapasitesinin artırılması, ihracata geri dönme potansiyeli bulunan firmalara yönelik özel modeller geliştirilmesi ve gümrük işlemlerinde yapay zekâ ile büyük veri kullanımının artırılması hedefleniyor.
Açıklamada ayrıca e-ticarette ürün güvenliğinin yapay zekâ ile denetlenmesi, Avrupa Birliği ile uyumlu Dijital Ürün Pasaportu altyapısının kurulması, yeşil dönüşüm ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına uyumun güçlendirilmesi ile ihracat potansiyeli yüksek girişimlerin finansmana erişiminin artırılmasının hedeflendiği bildirildi. 2026 yılında Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kurulan 75 milyon lira büyüklüğündeki Otomotiv Sektörü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'nun da yeni dönem çalışmalarından biri olduğu belirtildi.