Artık saniye uygulaması kalkıyor mu? Zaman ölçümü değişebilir!
Türkiye'nin de bulunduğu 69 ülkenin katılacağı tarihi oylamayla, zaman ölçümüyle ilgili yeni bir uygulama planlanıyor
Dünya’nın dönüş hareketiyle atom saatleri arasındaki zaman farkını dengelemek için 1972’den bu yana uygulanan “artık saniye” sisteminin kaldırılması gündeme geldi. İnternet ağları ve teknolojik altyapılarda aksamalara yol açabilen uygulamanın sona erdirilmesi için Türkiye’nin de aralarında bulunduğu ülkeler oylamaya hazırlanıyor. Teklifin kabul edilmesi durumunda resmi zaman ölçümü, Dünya’nın dönüş hızındaki değişimlerden bağımsız olarak sürdürülecek.
Uygulamanın dijital altyapılara faturası ağır oldu
Dünya ile Ay arasındaki gelgit etkileri, gezegenin çekirdeğindeki kaymalar ve iklim krizi gibi faktörler, Dünya'nın dönüş hızında düzensizliklere yol açarak her güne yaklaşık 1.4 milisaniye eklenmesine sebep oluyor. Gözlemevlerinin astronomik zamanı ile hassas atom saatlerinin Eşgüdümlü Evrensel Zaman'ını eşitlemek için bugüne kadar küresel saatlere 27 kez "artık saniye" eklendi. Çoğu insan bu farkı hissetmese de, uygulamanın dijital altyapılara faturası ağır oldu:
• 2012 Çöküşü: Eklenen fazladan bir saniye; Reddit ve LinkedIn gibi dev sosyal medya ağlarının yanı sıra büyük uçak rezervasyon sistemlerinin çökmesine neden oldu.
• 2016 Kesintileri: Yıl sonunda eklenen saniye, bulut hizmet sağlayıcılarında ve veri sunucularında kısa süreli operasyonel kesintiler yarattı.
• Altyapı Riskleri: Sadece altı ay önceden duyurulan bu düzensiz eklemeler, özellikle milisaniyelerin hayati olduğu yüksek frekanslı finansal işlem sistemleri ve GPS ağları için sürekli bir risk unsuru oluşturdu.
Böyle bir senaryoya tamamen hazırlıksız olduğunu vurgulanıyor
'Negatif Artık Saniye' İhtimali Sistemin fişinin çekilmesini hızlandıran asıl gelişme ise eşi benzeri görülmemiş bir olasılığın ortaya çıkması oldu. Uzmanlar, Dünya'nın dönüşünde uzun vadeli yavaşlama eğilimine rağmen kısa vadede bir hızlanma gözlemlendiğini belirtiyor. Bu durum, sisteme bir saniye eklemek yerine ilk defa bir saniye çıkarılmasını (negatif artık saniye) gerektirebilir. Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, dijital dünyada daha önce hiç denenmemiş olan bu adımın büyük bir karmaşaya yol açabileceğini ve kritik altyapı işletmecilerinin böylesi bir senaryoya tamamen hazırlıksız olduğunu vurguluyor.
Ölçüm standartlarını belirleyen Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyeleri, sorunu kökten çözmek için sandık başına gidiyor. 2022'deki son toplantıda uygulamanın 2035'e kadar kademeli olarak kaldırılması benimsenmişti, ancak yaklaşan oylamayla bu tarihin öne çekilmesi planlanıyor. Teklifin kabulü halinde yeni dönem Mayıs 2027'de resmen başlayacak ve saatlere bir daha saniye eklenmeyecek.
Yeni öneri kapsamında, atom zamanı ile astronomik zaman arasındaki farkın kademeli olarak açılmasına izin verilecek. Ancak bu farkın maksimum bir saati aşmaması tavsiye ediliyor.
Uzmanlar, bir saatlik farkın oluşmasının 3 bin yıldan fazla süreceğini öngörüyor. Dolayısıyla zamanı yeniden dengelemek için olası bir "artık saat" uygulamasına geçilip geçilmeyeceğine, binlerce yıl sonraki nesiller karar verecek.
Kaynak: Yeni Şafak
Bakmadan Geçme
