Fon krizinin perde arkası! Uzman isim yatırımcıların gözden kaçırdığı noktayı açıkladı

Son dönemde yatırım fonlarına yönelik soruşturmalar ve bazı fonlarda alım satım işlemlerinin durdurulması, yatırımcıların güvenini ve birikimlerin geleceğini yeniden gündeme taşıdı. Yedi şirkete bağlı 131 fonun tasfiye sürecine ilişkin gelişmeler yakından takip edilirken, yatırımcıların riskleri nasıl değerlendirmesi gerektiği de merak konusu oldu. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden Mehmet Alagöz, fon krizinin ekonomik etkilerini ve yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktaları değerlendirdi. Alagöz, özellikle sosyal medyadaki yatırım tavsiyelerine göre hareket edilmemesi ve birikimlerin tek bir yatırım aracında tutulmaması gerektiğine dikkat çekti. 

FON SEÇERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Vatandaşların yatırım fonlarını değerlendirirken yalnızca risk göstergelerine veya piyasadaki genel algıya güvenmemesi gerektiğini belirten Alagöz, finansal okuryazarlığın önemini şu sözlerle anlattı:
“Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin ve yatırım araçlarının belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor. Yatırımcılar, şirketlerin hangi pazarda yer aldığına ve risk durumuna bakabiliyor. Ancak bugün fon krizine neden olan şirketlerin bir kısmının düşük riskli olarak algılanması, ahlaki tehlike dediğimiz sorunun önemini ortaya koyuyor. Bir yatırım aracının düşük riskli görünmesi, onun hiçbir risk taşımadığı anlamına gelmez. Risk değerlendirmeleri zamanında güncellenmezse vatandaşın bunu kendi başına fark etmesi de kolay değildir. Bu nedenle tasarruf sahiplerinin yatırım yapacakları şirketlerin bilançolarını, defter değerlerini ve piyasa değerlerini karşılaştırmaları gerekiyor. Şirketin finansal durumunu incelemeden, yalnızca başkalarının tavsiyelerine veya piyasa söylentilerine dayanarak yatırım yapmak doğru değil. Ancak küçük tasarruf sahiplerinin önemli bir bölümü finansal okuryazarlık konusunda yeterli bilgiye sahip değil. İnsanlar çoğu zaman kulaktan dolma bilgilerle, spekülatif yorumlarla veya sürü psikolojisiyle hareket edebiliyor. Sosyal medyada bir yatırım aracının çok konuşulması, onun güvenilir veya kazançlı olduğu anlamına gelmez. Vatandaşların finansal okuryazarlıklarını güçlendirmeleri ve kamu kurumlarının yatırımcıların şirketleri daha kolay değerlendirebileceği sistemler geliştirmesi gerekiyor” diye konuştu.

“SOSYAL MEDYADAKİ YATIRIM TAVSİYELERİNE GÖRE HAREKET EDİLMEMELİ”
Türkiye’de finansal okuryazarlık düzeyinin geliştirilmesi gerektiğini belirten Alagöz, eğitim çalışmalarının yaygınlaştırılmasına ihtiyaç olduğunu söyledi. Alagöz, “Türkiye’de finansal okuryazarlık düşük. Bu nedenle eğitim süreçlerinin her aşamasında finansal okuryazarlığın daha yaygın hale getirilmesi gerekiyor. Sivil toplum kuruluşlarına ve bu konuda eğitim verebilecek kurumlara büyük görevler düşüyor. İnsanların reel gelirleri düşük olduğu için biriktirdikleri sınırlı tasarrufları nasıl değerlendirecekleri ve gelecekleri için nasıl bir birikim oluşturacakları konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları gerekiyor. Sosyal medya üzerinden elde edilen bilgilerle yatırım yapmak veya birikimleri bu mecralarda yazılanlara göre değerlendirmek doğru değil. Ekonomi, sosyal medya üzerinden yönetilmiyor. Gerçek hayatta somut verilere dayanan bir sistem içerisinde yürütülüyor. Küçük tasarruf sahiplerinin araştırması, sorgulaması ve bilmedikleri konuları öğrenmeye çalışması gerekiyor. Bu alanda uzmanlaşmış kurumların ve kişilerin desteğinden yararlanılması da önemli” ifadelerini kullandı.

“TASARRUFLAR TEK BİR YATIRIM ARACINA YÖNLENDİRİLMEMELİ”
Vatandaşların mevduat, fon, altın ve borsa gibi yatırım araçları arasında karar verirken dikkatli olması gerektiğini belirten Alagöz, birikimlerin değerlendirilmesinde uzman desteğinin önemine işaret etti.
Alagöz, “Normalde yapılması gereken, paranın yatırıma dönüşmesidir. Ancak küçük tasarruf sahiplerinin önemli bir kısmı finansal okuryazarlık yetersizliği nedeniyle borsada parasını aktif şekilde değerlendiremiyor. Altın ve dövizin ekonomiden çekilerek yastık altına yönelmesi de ekonomik dengeler üzerinde etkili olabiliyor. Öte yandan vatandaşların kendi tercihleri ve inançları doğrultusunda farklı yatırım araçlarına yönelme nedenleri de bulunuyor. Küçük tasarruf sahiplerinin birikimlerini değerlendirirken uzman desteği alması, finansal okuryazarlık eğitimi veren kuruluşlardan ve profesyonel yöneticilerden yararlanması gerekiyor. Yatırım yapılabiliyorsa, riskler araştırılarak ve gerekli değerlendirmeler yapılarak farklı araçlardan oluşan bir portföy oluşturulmalı. Borsa İstanbul’da yatırım yapmayı tercih edenlerin şirketlerin mali durumunu incelemesi, pazar ve risk değerlendirmelerini dikkate alması gerekiyor. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ise tasarrufların tamamını tek bir yatırım aracında tutmak yerine farklı araçlara dağıtarak riskin azaltılması üzerinde durulmalı” dedi.