Konya'nın altında tarih yatıyor
Sevtap Yıldız
Konya’nın Çumra ilçesinde toprağın altından çıkan her buluntu, aslında bize geçmişten gönderilmiş bir mektuptur. Ben bu gözle bakıyorum.
Kimi zaman bir kap, kimi zaman bir duvar, kimi zaman binlerce yıl önce bırakılmış bir iz…
Ancak bazı buluntular vardır ki insanı tarih kitaplarından çıkarıp doğrudan geçmişin içine götürür. Çatalhöyük’te bulunan 8 bebek iskeleti işte tam olarak böyle bir buluntu.
Yaklaşık 8-9 bin yıl önce insanların bir arada yaşadığı bu kadim yerleşimde, en büyüğü yalnızca 6 aylık olan 8 bebeğin iskeletine ulaşılması, arkeolojik açıdan son derece önemli olduğu kadar insanın içini burkan bir keşiftir bence.
Çünkü rakamların arkasında hayatlar var.
8 bebek…
8 yarım kalmış hayat…
Belki onları kucağına alan anneler, belki isimlerini fısıldayan babalar, belki de küçük bir topluluğun hafızasında yer etmiş hikayeler vardı.
Bugün isimlerini bilmiyoruz. Nereden geldiklerini, nasıl yaşadıklarını, ailelerinin kim olduğunu da bilmiyoruz. Ama onların binlerce yıl sonra yeniden gün ışığına çıkması, insanlık tarihinin ne kadar derin bir hafızaya sahip olduğunu gösteriyor.
Çatalhöyük'ü önemli kılan yalnızca çok eski olması değil.
Burası bize insanların yerleşik hayata geçiş sürecini, nasıl yaşadıklarını, nasıl öldüklerini, ölülerini nasıl gömdüklerini ve toplumsal ilişkilerini anlamamız için eşsiz bir pencere açıyor. Şimdi bu pencerenin önüne yeni bir parça daha eklendi.
"Ölüler Evi" olarak adlandırılan ve içinde 18 insan gömüsünün bulunduğu yapı ile hemen yanında bulunan bebek iskeletleri… Üstelik çevrede platformlar, duvar bezemeleri, boynuz yerleştirmeleri ve kilden yapılmış kabartmalar bulunuyor.
Yani insan, binlerce yıl önce de ölümü anlamlandırmaya çalışıyordu. Bunu çok net görüyoruz.
Bugün mezarlıklarımız, cenaze törenlerimiz, dualarımız ve anma biçimlerimiz varsa, binlerce yıl önce yaşayan insanlar da kendi dünyalarında ölüm karşısında bir anlam arıyordu.
Konya denildiğinde çoğu insanın aklına Mevlana, Selimiye, Alaaddin Tepesi, tarım ve sanayi geliyor. Oysa Konya'nın hikâyesi bunlardan çok daha eski. Çatalhöyük bize Konya topraklarında insanın binlerce yıl önce de yaşam kurduğunu söylüyor.
Bugün üzerinden araçların geçtiği, insanların günlük hayat telaşıyla yaşadığı bu coğrafyada binlerce yıl önce insanlar evler inşa ediyor, çocuklarını büyütüyor, üretiyor, ölülerini gömüyor ve kendi dünyalarını kuruyordu.
İnsan değişiyor, şehirler değişiyor, medeniyetler değişiyor… Ama insanların hikayesi yaşanmaya devam ediyor...
